Lezing in het thema van de maand van de Geschiedenis.

  • uur - uur
  • Bibliotheek Gulpen

Op dinsdag 9 oktober zal in bibliotheek Gulpen Wittem een lezing worden gehouden door Adry Weijenberg.

Mobilisatie, Duitse inval, bezetting en bevrijding van de Zuidoosthoek van Zuid-Limburg. Het is 1 september 1939. Duitse troepen vallen Polen binnen. Deze inval wordt gezien als het begin van de Tweede Wereldoorlog. De dreiging van de vijand uit het Oosten is al geruime tijd merkbaar en de spanning loopt dusdanig op dat in het voorjaar van 1939 een voormobilisatie wordt afgekondigd voor de Nederlandse troepen. Zowel langs de grenzen als in het binnenland worden stellingen aangelegd en kazematten gebouwd. Op 25 augustus 1939 is er weer sprake van een voormobilisatie en slechts drie dagen later wordt de algehele mobilisatie afgekondigd. Tussen de 100.000 en 250.000 mannen worden opgeroepen en moeten het land tegen een mogelijke inval beschermen. De regering hoopt dat men net als in 1914 de dans zal ontspringen door neutraal te blijven, maar de Duitsers hebben hun zinnen gezet op een snelle opmars richting België, Frankrijk en Engeland, en Nederland ligt helaas op de route daar naartoe. 

Na diverse keren te zijn uitgesteld vindt op vrijdagmorgen 10 mei 1940, onder de codenaam “Fall Gelb”, de Duitse invasie plaats, “der Westfeldzug”. Nederlandse soldaten worden overdonderd en velen bieden hardnekkig weerstand, anderen houden het snel voor gezien. De Duitsers sturen de “Holländer” naar huis of ze worden als krijgsgevangenen in Duitsland tewerkgesteld. Zes weken later mogen ze huiswaarts keren.

De bezetting treft ook Zuid-Limburg, waar tegenstanders van de Duitsers gevangen worden genomen en Joodse families worden afgevoerd naar kampen die werden ingericht om zoveel mogelijk slachtoffers te maken. Er ontstaan verzetsgroepen die Joden, onderduikers en gestrande geallieerde piloten en “airmen” de Nederlands-Belgische grens over proberen te krijgen of gemeentehuizen overvallen om aan voedselbonnen te komen of persoonsregisters te vernietigen.
Als antwoord op de Duitse aanvallen op Groot-Brittannië vinden er talrijke “bombing raids” plaats boven Duitsland, gecoördineerd vanuit Groot-Brittannië. Vele bommen komen ook terecht op de aanvliegroutes van de Britten en Amerikanen, met name in Limburg. Er vallen vele slachtoffers onder de burgerbevolking. Bijna dagelijks trekken de vliegtuigen als kraanvogels naar de Duitse steden.  Oudere bewoners van onze streek kunnen zich anno 2018 de angstige momenten nog goed herinneren. Ze verblijven meestal in de kelders van hun huizen als de vliegtuigen overkomen.

Dan, op 6 juni 1944, vindt de langverwachte geallieerde invasie in Normandië plaats. Het duurt nog ruim drie maanden voordat de eerste Amerikanen van de 30e Infanterie Divisie onze dorpjes en steden bevrijden. In onze regio wordt de 49e Divisie o.l.v. generaal Macholz teruggedreven tot aan de Duitse grens. Voor Zuid-Limburg is de oorlog dan ten einde, voor de rest van Nederland duurt het nog maanden voordat ze weer in vrijheid kunnen leven.

Adry Weijenberg, docent aan het Bernardinuscollege en voorzitter van de Heemkundevereniging Nijswiller, zal tijdens deze lezing spreken over bovengenoemde zaken in onze regio en zal de luisteraar aan de hand van foto’s door de boeiende geschiedenis van Nijswiller en de Zuidoosthoek van Zuid-Limburg leiden. Hij leverde o.a. een grote bijdrage aan de boeken “Nijswiller, 20 minuten frontlinie. De Mobilisatie en de Duitse inval van 10 mei 1940” (2010) en “De bezetting en bevrijding van Nijswiller en de Zuidoosthoek van Zuid-Limburg. Door de ogen van den pastoor” (2015). Beide boeken werden uitgegeven door de Heemkundevereniging Nijswiller. De lezing start om 19.30 en duurt tot ca. 21.30 uur. Entreeprijs € 5,-- (voor leden van bibliotheek Gulpen-Wittem € 2,50). Aanmelden kan aan de balie van de bibliotheek van Gulpen-Wittem, mail sturen naar info@bibliotheekgulpen-wittem.nl of bellen: 043-4506220.
 

Contact met de gemeente

U bent welkom in het gemeentehuis in Gulpen. Om direct geholpen te kunnen worden adviseren wij u om een afspraak te maken.

Afspraak maken